بانک سپه

پرچم ایران
دوشنبه 2 مهر 1397
مسیر جاری : صفحه نخست > پایگاه دانش > بانکداری بدون ربا > جزئیات بانکداری بدون ربا > نقطه نظرات کارشناسی در خصوص بانکداری بدون ربا > بانکداری بدون ربا و موفقیت خیره کننده آن در عرصه بین المللی

بانکداری بدون ربا در عرصه بین المللی
چاپ
 
بانکداری بدون ربا و موفقیت خیره کننده آن در عرصه بین‌المللی
دکتر رامین  پاشایی فام
 
 
بیش از دو دهه از اجرای بانکداری بدون ربا در کشورمان می گذرد ، شاید کمتر کسی باور می کرد بانکداری بدون ربا به این سرعت جای خود را در سیستم بانکداری دنیا و سیاستهای پولی و مالی جهان باز کند . امروز دیگر نظام اقتصادی دنیا بانکداری بدون ربا را که به عنوان بانکداری اسلامی شناخته شده به عنوان یک نظام مترقی و پیشرفته پذیرفته و در بسیاری از موارد جایگزین روشهای قبلی خود کرده است . چنین اقدامی به این وسعت بی شک بدون مطالعه و بررسی علمی موشکافانه صورت نگرفته است . مطمئناً اقتصاد توسعه یافته ، منفعت محور و مشتری مدار کشورهای غربی و آمریکا اگر در ارتباط با ویژگی ، کاربرد و مترقی بودن بانکداری بدون ربا به باور نمی رسید آن را به این وسعت به اجرا در نمی آورد . کارشناسان و اقتصاد دانان برجسته جهان چون پروفسور منصورمالک نیز بی دلیل سال 2005 را سال بانکداری اسلامی نخوانده است . رشد ناگهانی بانکداری بدون ربا (اسلامی) آنقدر خیره کننده بوده که نگاه تمام بانکهای جهانی را طی سالهای اخیر به خود معطوف کرده است . هم اکنون موضوع بانکداری و فاینانس اسلامی به موضوعی مهم در بازار پولی و مالی جهان تبدیل شده ، این مهم تا بدان جا پیش رفته که خزانه داری فدرال آمریکا نیز در جلسه خود چارچوب قانونی برای فعالیت بانکهای اسلامی تدوین کرده تا این بانکهای بدون محدودیت به اجرای بانکداری بدون ربا بپردازند . بانکداری اسلامی به شکلی در اقتصاد جهان متبلور شده که شورای خدمات مالی انگلستان نیز با ایجاد تغییرات قانونی در نظام مالی این کشور راه را برای فعالیت آزادانه بانکداری بدون ربا براساس قوانین اسلامی بازکرده است . شرکتهای بین المللی همچون کلیفرود چنس ، کلایداندکو نیز به طور روز افزونی مشتریان خود را به استفاده از قراردادهای مالی اسلامی و بانکداری بدون ربا توصیه می کنند . موسسه اوراق بهادار و سرمایه گذاری بریتانیا نیز اعلام کرده قصد دارد با موسسه امور مالی لبنان به منظور ایجاد مهارتهای تخصصی در زمینه بانکداری اسلامی همکاری کند . براساس آمار بین المللی ارائه شده اعتبارات خدمات مالی انگلستان حسابهایی که خواستار تسهیلات بانکی مبنی بر قوانین شرع اسلام هستند از 200 میلیارد دلار به 500 میلیارد دلارافزایش یافته و هر ساله نیز 10 تا 15 درصد افزایش پیدا می کند . علاوه بر این بانک اسلامی بریتانیا که در شهریور ماه سال 83 (سپتامبر 2004) آغاز به کار کرد فراتر از شعب خود در لندن ، بیرمنگام وستر ، خدمات پستی و تلفنی به مسلمانان ارائه می دهد و هفت شعبه جدید ارائه دهنده خدمات بانکداری اسلامی در سراسر آن کشور راه اندازی کرده است.
بانکداری مترقی اسلامی چنان جای خود را در عرصه جهانی بازکرده و توانایی و کاربرد خود را به رخ موسسات پولی و مالی دنیا کشیده که بانک بین المللی «سیتی گروپ» که در بیش از یکصد کشور جهان حضور فعال داشته و بالغ بر 200 میلیون مشتری جذب کرده حساب ویژه برای بانکداری بدون ربا بازکرده و از سال 1996 تا کنون بیش از 6 میلیارد دلار از عملیات بانکی خود را بر مبنای مقررات اسلامی انجام داده است.
حضور موفق و توجه ویژه جهانیان به بانکداری بدون ربا به این جا ختم نمی شود «دویچه بانک» آلمان، بانک انگلیسی - آسیایی  «اچ . اس . بی . سی»، بانک «آ. پ . ان . آمرو» هند، «استاندارد چارترد» انگلیس، بانکهای «سویسته ژنرال» و «ب . ان . پ . پاریب » در فرانسه نیز طی سالهای گذشته بخشهای جداگانه و در عین حال ویژه جهت ارائه خدمات بانکی و مالی بر مبنای مقررات اسلامی تأسیس کرده اند.
بر خلاف تصور برخی کارشناسان توجه ویژه موسسات بین المللی و کشورهای توسعه یافته جهان به بانکداری بدون ربا را به دلیل ارتباط این موسسات با کشورهای اسلامی می دانند اما نگارنده معتقد است اگر توانایی و انعطاف و کارایی بالای سیستم مترقی بانکداری بدون ربا (اسلامی) نبود این موسسات اینگونه به آن اقبال نشان نمی دادند . این توجه به گونه ای بود که حتی در برخی نقاط جهان که ارتباطی با کشورهای اسلامی یا مسلمانان نداشت موسسات مالی آن ، اقدام بر اجرای قوانین بانکداری اسلامی کردند و آن را سرلوحه و مبنای فعالیتهای خود قرار دادند. نمونه بارز آن را می توان ایالت «زاکسن آنهالت» آلمان عنوان کرد . این ایالت علاقه ویژه ای به بانکداری اسلامی نشان داده به گونه ای که اوراق بهاداری به ارزش بیش از یکصد میلیون یورو بر مبنای مقررات اسلامی به علاقمندان ارائه کرده ، این مبلغ صرف سرمایه گذاری در بخش پروژه های ساختمانی و مسکن شده است. خریداران این اوراق نیز به جای گرفتن بهره ثابت پول خود ، درآمدهای حاصله را به عنوان اجاره املاک دریافت می کنند . بدون شک وجود این برتریها بود که باعث شد اوراق بهادار اسلامی منتشره در آلمان از موسسه « فیچ » درجه ممتاز (AAA) بگیرد .
علاوه بر موارد بیان شده در سطور بالا اگر تا سال 1999 میلادی صرفاً 10 صندوق و موسسه ویژه سرمایه گذاری بر مبنای مقررات اسلامی وجود داشت امروز این موسسات به 150 هزار مورد در سراسر جهان رسیده است. موفقیت بانکداری اسلامی از نگاه مطبوعات خارجی نیز پنهان نمانده به گونه ای که روزنامه «تاگس اشپیگل» آلمان در یکی از مقالات خود نوشت «بانکداری اسلامی طی 10 سال گذشته موقعیت خود را تثبیت کرده و به یک بخش مهم در بازار مالی بین المللی تبدیل شده است».
نکات یاد شده تنها گوشه ای از توجه جهانیان به قوانین مترقی اقتصاد اسلامی است که در بانکداری بدون ربا متبلور شده است. امروزه در سراسر جهان اقتصاد دانان و کارشناسان پولی و مالی ، بانکداری اسلامی را به عنوان یک سیستم کاملاً مترقی در عرصه بانکداری می شناسند و در حال تحقیق گسترده و موشکافانه بر روی تواناییها و پتانسیلهای بالقوه آن هستند . توجه ویژه سیستم های پولی و مالی جهان به قابلیتها و پتانسیلهای بانکداری بدون ربا بیانگر مترقی بودن و کاربرد بالای آن در عرصه پولی و مالی است . بی شک اجرای همه جانبه بانکداری بدون ربا در کشورمان را باید از اقدامات شجاعانه مسئولین اقتصادی در سال 61 عنوان کرد . اقدامی که در دنیا بی سابقه بود . تاکنون هیچ یک از کشورهای اسلامی علیرغم مترقی بودن این سیستم و کارایی بسیار بالا شجاعت بکارگیری همه جانبه آن را نداشته اند. در عین حال با وجود شجاعت بکارگیری یکپارچه این سیستم متکامل در ایران باید بپذیریم که کاستی هایی هم داشته ایم . کاستی هایی که نه در ماهیت بانکداری بدون ربا بلکه در نحوه اجرا و درک و فهم کامل آن ایجاد شده ، مطمئناً آموزش همه جانبه و تبیین درست ماهیت بانکداری بدون ربا این مشکل را حل خواهد کرد.